به گزارشکانال نفت، رویترز و بلومبرگ در گزارشهای اخیر خود در حوزه بازار نفت، از ورود جدی آمریکا به رقابت با عربستان در زمینه قیمت نفت اشاره میکنند. براساس این گزارشها و تحلیلهای کارشناسی، آمریکا به «تولیدکننده نوسانگیر» تبدیل شده و واشنگتن توانایی فوقالعادهای در ایجاد و حذف ریسک از بازار دارد. به همین دلیل برخی تحلیلگران معتقدند آمریکا تقریباً در هر سناریویی بخشی از منافع را کسب میکند.
ورود اتاق خبر کاخ سفید برای تعیین قیمت نفت
در سناریوی اول، اگر تنش با ایران، روسیه یا خاورمیانه افزایش پیدا کند و نفت به بالای ۱۰۰ دلار برسد، برندگان اصلی، شرکتهای نفت شیل، صادرکنندگان LNG، شرکتهای خدمات نفتی و ایالتهای نفتخیز مانند تگزاس و داکوتا هستند که همه در آمریکا قرار دارند.
در سناریوی دوم، اگر اخبار مربوط به مذاکره، آتشبس یا توافق ازسوی آمریکا منتشر نفت و قیمت نفت به زیر ۱۰۰ دلار برسد، بازهم آمریکا برنده میدان خواهد بود. در این حالت شاهد کاهش تورم، قیمت بنزین در ادامه، کم شدن فشار سیاسی بر دولت آمریکا خواهیم بود و فدرال رزرو راحتتر میتواند نرخ بهره را کاهش دهد. در همه این موارد، بنابراین مصرفکننده آمریکایی برنده میشود.
به بیانی دیگر، آمریکا به این علت که هم تولیدکننده بزرگ نفت و بزرگترین تولیدکننده گاز جهان است و هم صادرکننده LNG است، میتواند از هر دو جهت منفعت کسب کند. این همان چیزی است که برخی اقتصاددانان انرژی آن را «مزیت دوطرفه آمریکا» مینامند.
آمریکا برنده هر دو میدان؟
با این حال، اگر قیمت نفت از ۱۲۰ دلار فراتر رود یا از ۸۰ دلار کمتر شود، در هر دو حالت، آمریکا دچار چالش جدی خواهد شد. در واقع، نفت خیلی گران به سبب ایجاد نتایجی چون جهش تورم در آمریکا و آسیب به رشد اقتصادی و همچنین تأثیر بر انتخابات داخلی برای آمریکا دردساز خواهد بود. به همین دلیل واشنگتن معمولاً نفت ۱۲۰ دلاری را دوست ندارد و وقتی قیمتها در آستانه ورود به بازه ۱۲۰ دلاری میشوند، اتاق خبر کاخ سفید وارد میدان شده و اخباری برای ایجاد آرامش در بازار نفت منتشر میکند که حتی ممکن است پس از چند روز فیک بودن آنها روشن شود. ازسویی اگر قیمت نفت به ۴۰ یا ۵۰ دلار برسد، بسیاری از تولیدکنندگان شیل زیانده میشوند که همین امر منجر به کاهش سرمایهگذاری در نفت شیل و در نتیجه کاهش اشتغال در ایالتهای نفتی میشود.
بر همین اساس بسیاری از گزارشهای بانکهای سرمایهگذاری مانند گلدمنساکس و جیپیمورگان، معتقدند که محدوده حدود ۶۵ تا ۸۵ دلار برای نفت برنت برای آمریکا نسبتاً ایدهآل تلقی میشود، زیرا آنقدر بالاست که تولیدکنندگان شیل سود کنند و آنقدر پایین است که تورم آمریکا را کنترل کند.
آنچه میتواند برای ایران و کشورهای خاورمیانه دارای اهمیت باشد، آن است که هر بار بازار بهخاطر خاورمیانه نگران میشود، نقش آمریکا در امنیت انرژی جهان پررنگتر میشود، زیرا اروپا بیشتر به LNG آمریکا وابسته میشود و سرمایه بیشتری به بخش انرژی آمریکا سرازیر میشود.
به همین دلیل بعضی پژوهشگران حوزه ژئوپلیتیک انرژی میگویند؛ آمریکا لزوماً از بحران سود نمیبرد، اما از «مدیریت بحران» سود میبرد.
چرا عربستان هنوز بازیگر ویژه بازار نفت است؟
با این همه، هنوز عربستان بازیگر ویژه بازار نفت است، زیرا هنوز هم بازار نفت عاشق ظرفیت مازاد است؛ چون وقتی بحران رخ میدهد همه در پی این هستند که چه کسی میتواند فورا نفت بیشتری وارد بازار کند و عربستان تنها کشوری است که میتواند در مدت نسبتاً کوتاه، روزانه چند میلیون بشکه نفت را کم یا زیاد کند. به همین دلیل عربستان لقب «بانک مرکزی نفت» را گرفته است.
تغییر تاریخی بازار نفت در دهه آینده
با این همه با تغییراتی که در بازار نفت رخ داده، آمریکا نقش پررنگتری به خود گرفته است. در دهه ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰، اوپک عرضه را تغییر میداد و قیمت نفت تغییر میکرد، اما امروز سرمایهگذاران به اخبار آمریکا نگاه میکنند و سیاست تحریمی آمریکا عرضه جهانی را تغییر میدهد. به همین دلیل، تصمیمات واشنگتن روی ایران، روسیه و ونزوئلا اثر میگذارد و ازسوی دیگر، تولید نفت آمریکا از هر کشور دیگری بیشتر است. در نتیجه آمریکا بدون اینکه شیرهای نفت را باز و بسته کند، روی قیمت اثر میگذارد. به بیانی دیگر، از دید ژئوپلیتیک انرژی شاید دقیقترین توصیف این باشد: عربستان هنوز «بانک مرکزی نفت» است، اما آمریکا به «بانک مرکزی ریسک بازار نفت» تبدیل شده است. به همین دلیل در گزارشهای جدید رویترز و مؤسسات انرژی، یک جمله زیاد تکرار میشود: بازار نفت بیش از گذشته توسط سیاستهای واشنگتن حرکت میکند و بیش از گذشته توسط ظرفیت مازاد عربستان متعادل میشود؛ یعنی این دو نقش اکنون مکمل یکدیگرند، نه کاملاً جایگزین.
برخی تحلیلگران معتقدند در دهه آینده یک تغییر تاریخی رخ خواهد داد؛ بازار نفت از تعیینکننده قیمت از طریق عرضه به اثرگذار بر قیمت از طریق انتظارات و ریسک حرکت میکند. در این جهان جدید، عربستان مهمترین عرضهکننده نوسانگیر باقی میماند، اما آمریکا مهمترین تولیدکننده نوسانگیر روانی و ژئوپلیتیکی میشود.










دیدگاه ها