به گزارش نفت ما و به گفته احسان ملک‌زاده، رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران، از زمان آغاز جنگ، بخشی از کالاهایی که در مسیر بنادر ایران قرار داشتند، به دلیل شرایط جنگی و بر اساس قوانین بین‌المللی حمل‌ونقل دریایی، در نخستین بنادر بین‌راهی تخلیه شدند. بر همین اساس، تعداد زیادی از کانتینرهای در حال انتقال به ایران در بنادر کراچی، خرفکان، جبل‌علی، جده و برخی بنادر هند تخلیه شدند.
مهر در گفت‌وگویی با این مقام مسئول به این موضوع نیز اشاره می‌کند که نبود قوانین مشترک سبب شده تا نگرانی‌هایی برای صاحبان کالا ایجاد شود. به گفته ملک‌زاده، در پاکستان محدودیت زمانی انبارداری کالاها ۶۰ روزه است و همین موضوع نگرانی جدی برای صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایجاد کرده است؛ چرا که احتمال دارد کالاها متروکه شده و از دسترس خارج شوند. افزایش شدید هزینه‌های حمل‌ونقل باعث شده انتقال کالا به بنادر جنوبی ایران از جمله بندرعباس و چابهار با رشد چندبرابری هزینه‌ها همراه شود.
 
بندر کراچی، قادر به تأمین نیاز کالاهای اساسی ایران نیست
 
در این میان محمد عیقرلو، دبیر فدراسیون حمل ونقل و لجستیک ایران در گفت‌وگو با «نفت ما» از پیچیدگی‌های بیشتری خبر می‌دهد که اتکا به این مسیر را غیرقابل پذیرش می‌کند.
عیقرلو با اشاره به تجربه و شرایط جنگی می‌گوید: «براساس تجربه و شرایط جنگی، حجم بالای کالاهای اساسی برای کشور از مهم ترین نیازهاست که نه پاکستان و نه بندر مرسین و کشورهای دریایی خزر، قادر به تأمین آن نخواهد بود».
 
چالش‌های همکاری اقتصادی ایران و پاکستان
 
دبیر فدراسیون حمل ونقل و لجستیک ایران با بیان اینکه ایران هیچ سابقه کاری با پاکستان نداشته، ادامه می‌دهد: «فقط بعضی از کالاهای تولید پاکستان برای وارادت فعال بوده و به‌هیچ‌عنوان ترانزیت خارجی بین ایران و پاکستان تعریف نشده است و موانعی همچون قیمت گزاف سوخت در پاکستان، ناامنی در مسیر بلوچستان پاکستان، عدم امکان حضور ناوگان پاکستانی به ایران و برعکس، عدم امکان حضور ناوگان ایرانی به پاکستان به دلایل فنی سبب شده تا این مسیر قابل ایجاد نیز نباشد».
او با اشاره‌ای گذرا به مشکلات فنی موجود در ترانزیت ایران و پاکستان توضیح داد: «کامیون‌های پاکستانی بین ۴۵ تا ۵۰ تن بارگیری می‌کنند، اما کامیون‌های ایران فقط می‌توانند تا ۲۰ تن بارگیری کنند. ازسویی فرمان خودروها در ایران در سمت چپ و در پاکستان در سمت راست قرار دارد. این موضوعات به‌ظاهر ساده، در فرآیند همکاری دو طرف ایجاد اختلال جدی کرده است، زیرا امکان ورود کامیون‌های پاکستانی در ایران و برعکس به‌واسطه این تفاوت‌ها وجود ندارد».
 
امارات را راحت از دست دادیم
 
او با نقد سیاست خارجی ایران و از بین رفتن مسیر امارات نیز می‌گوید: «اعمال تحریم‌ها علیه ایران، باعث شد ما در امارات سرمایه‌گذاری کنیم و نیروی انسانی و تکنولوژي به این کشور ببریم. ایران در امارات، بانک، مدرسه، بیمارستان، سردخانه و ... دارد و در هیچ‌یک از کشورهای دیگر چنین سرمایه‌گذاری گسترده‌ای انجام نگرفته است. حالا با حمله به این کشور و از دست رفتن این امکاناتی که خودمان ایجاد کرده بودیم، عملا دستمان خالی مانده است».
عیقرلو با بیان اینکه ایران تنها می‌تواند واردات کالای پاکستانی به کشور داشته باشد که آن هم تحویل کالا در مرز صورت می‌گیرد، می‌افزاید: «در مقابل ایران نیز به پاکستان LPG و گازوئیل می‌فروشد. یا در مواقعی در قالب تهاتر، ایران به پاکستان سیب داده و انبه تحویل می‌گیرد. جز این هیچ اقدام قابل اطمینانی بین دو کشور امکان برقرار ندارد».
 
بنادر کشورهای همسایه فقط ۴۰درصد نیاز کالاهای اساسی را تأمین می‌کنند
 
دبیر فدراسیون حمل‌ونقل و لجستیک ایران با بیان اینکه هیچ‌یک از بنادر اطراف ایران قابلیت جبل‌علی را برای کشور ندارد، می‌گوید: «ایران به‌دلیل تحریم‌ها به جای آنکه زیرساخت‌های بندرعباس را تقویت کند، زیرساخت‌های امارات را ساخت و با حمله به این کشور، این زیرساخت‌ها از بین رفت. حالا هیچ بندری در اطراف ایران قابلیت جایگزینی بنادر امارات را برای ایران ندارد و در بهترین حالت، شاید بتوانند تا ۴۰درصد نیاز واردات کالاهای اساسی را برای ایران جبران کند».
او با بیان اینکه ترانزیت هر کالایی جز کالای اساسی در شرایط جنگی، موضوعیت ندارد، یادآورد شد: «اینکه برخی اقدام به واردات سایر کالاها از کشورهای همسایه می‌کنند، مسئله نیست، زیرا همین اکنون نیز با افزایش هزینه می‌تواند به این فرآیند ادامه دهد. مشکل کنونی کشور، واردات کالاهای اساسی است تا نیازهای اولیه کشور مثل یک شانه تخم مرغ به یک میلیون تومان نرسد و طرح باقی مسائل ازسوی هر مقامی، حاشیه و غیرواقعی است».
 
ترانزیت ریلی با چین به‌واسطه پاکستان، غیرممکن است
 
همچنین یک منبع آگاه در گفت‌‌وگو با «نفت ما» با بیان اینکه امکان بهره‌گیری از ظرفیت ترانزیت ریلی در مسیر پاکستان برای ایران وجود ندارد، می‌گوید: «ساخت راه‌آهن در ایران ازسوی آلمان‌ها و با استاندارد اروپایی ساخت شد، درحالی‌که راه‌آهن کشورهای CIS و همینطور پاکستان، کاملا متفاوت است؛ به‌عنوان مثال عرض ریل‌ها در ایران به باریک‌تر و در این کشورها پهن‌تر است. بنابراین به‌هیج‌عنوان امکان اتصال ریل این کشورها به یکدیگر وجود ندارد و نمی‌توان از ظرفیت اتصال پاکستان به چین استفاده کرد و تنها می‌توان با استفاده از کانتینر به‌جای کامیون، اقدام به انتقال کانتیتر به واگن‌های پاکستانی کرد که همین نیز بسیار محدود خواهد بود».
به گزارش نفت ما، در شرایطی‌که اقتصاد کشور متأثر از سیاست داخلی و خارجی است، نمی‌توان انتظار عملکرد خارج از قاعده این بخش را داشت و با طرح جایگزین‌های غیرواقعی، به حل بحران دلخوش کرد.