تازه‌ترین گزارش آکسیوس بیانگر آن است که نفت خام چین را کاهش می‌دهد، بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان، نقش تعیین‌کننده‌ای در قیمت‌ها داشت و اگر نفت چین در سطح پیش از جنگ باقی مانده بود، قیمت نفت امروز تقریباً به‌طور بسیار بالاتر بود. چین برای جبران تولیدات، چند عامل را به صورت هم‌زمان اجرا کرد. از توقف خرید نفت برای پر کردن ذخایر اضطراری گرفته تا کاهش حجم فرآورش نفت پالایشگاه‌ها. آن مصرف نفت خام پایین آمد، بدون اینکه اقتصاد این کشور با مشکل روبه‌رو شود.

با شروع جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و تبدیل شدن تنگه هرمز، پیش‌بینی بسیار از تحلیلگران نفت 150 تا 200 دلاری اما این پیش‌بینی محقق نشد اما چه عاملی مانع ایجاد این سناریو نفتی شد؟
گزارش تازه آکسیوس با استناد به تحلیل صالح ییلماز، تحلیلگر ارشد نفت در مؤسسه Bloomberg Intelligence، به این پرسش پاسخ داده است. به گفته او، کاهش مصرف نفت چین، بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان، نقش تعیین‌کننده‌ای در قیمت‌ها داشت. ییلماز می‌گوید: «اگر نفت چین در سطح پیش از جنگ باقی‌ماند، قیمت نفت امروز تقریباً به‌طور بسیار بالاتر بود».
طبیعی است چین بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام در جهان است و هر تغییری در رفتار خرید این کشور روی توازن عرضه و در بازار جهانی اثر می‌گذارد.
اگر چین روزانه حدود 11 میلیون بشکه نفت وارد می‌کرد، مصرف جهانی در سطح بالاتری باقی می‌ماند و در شرایط محدودیت، فشار بر قیمت‌ها را بیشتر می‌کند.

چین چگونه تولید را پایین آورد؟

در ادامه این گزارش، یلماز ریشه ماجرا را در نحوه ذخیره‌سازی نفت چین می‌داند. سازوکار ذخایر نفتی این کشور شفاف نیست و از اقتصادهای بزرگ بسیار مهم است، بخش مهمی از ذخایر استراتژیک و زیرزمینی آن به‌سادگی قابل ردیابی نیست. آنچه که تحلیلگران معمولاً در نظر دارند فقط مخازن سطحی و مسیر رفت‌وآمد نفتکش‌هاست در حالی که آمار از حجم واقعی ذخایر زیرزمینی وجود ندارد.
گزارش‌ها بیانگر این است که چین کماکان بخشی از نفت خود را با میزان مصرف آن کاهش می‌دهد.
به گفته میکال میدن، رئیس تحقیقات انرژی چین در موسسه مطالعات انرژی آکسفورد، چین قبل از آغاز جنگ ایران، روزانه ۱۱ میلیون بشکه نفت می‌کرد که این رقم در آوریل ۹.۳ میلیون بشکه در روز رسید. همچنین ممکن است این رقم در ماههای مه و ژوئن تا حدود 6.5 میلیون بشکه در روز پایین آمده باشد. یعنی افتی نزدیک به ۴۰ درصد نسبت به سطح پیش از جنگ.
نکته مهم اینجاست که این کاهش، دست‌کم در ظاهر، با برداشت و عنایت از ذخایر استراتژیک همراه نبوده است. هر دولت چین به پالایشگاه‌ها اجازه استفاده از ذخایر تجاری خود را می‌دهد، سطح این ذخایر را از ماه مارس فقط در نظر گرفته است. همین موضوع، وجود ذخایر و مخفی بودن مخزن بالای ذخیره‌سازی در را جدی‌تر می‌کند.
 
پکن نفت خود را چگونه مدیریت کرد؟

چین برای جبران تولیدات، چند عامل را به صورت هم‌زمان اجرا کرد. برای مثال خرید نفت برای پر کردن ذخایر اضطراری کاهش می یابد، پالایشگاه ها از حجم فرآورش نفت خام کم می کنند و در ترکیبات خود تولید می کنند. در برخی از صنایع هم به جای نفت، از زغال‌سنگ برای تولید مواد شیمیایی مورد استفاده قرار می‌گیرد و می‌تواند از فرآورده‌های موقتاً محدود شود. در نتیجه این تصمیمات مصرف نفت خام پایین آمد، بدون اینکه اقتصاد این کشور با مشکل روبه‌رو شود.
اما در این ماجرا تنها چین نقش نداشت، اما انتظارات کارت‌گران هم در آرام نگه داشتن بازار تأثیرگذار بودند. بخش از آن بازار معتقد بودند که ماندن تنگه هرمز و مشکل در نفت خام، ماندگار فعال نخواهد بود و مسیرهای زیادی در حالت گذشته بازخواهد گشت. از طرفی، افت فعالیت پالایشگاه‌ها، کاهش تقاضا در آسیا و چشم‌داشت به افزایش عرضه از سوی برخی تولیدکنندگان باعث شد بازار، با وجود همه ریسک‌ها، هنوز با قطعیت از کمبود پایدار عرضه حرف نزند.
آژانس بین‌المللی انرژی در تازه‌ترین گزارش گفته است که ذخایر نفت جهانی سریعاً در حال کاهش است. نیل چپمن، معاون ارشد آکسون موبیل هم در یک کنفرانس سرمایه‌گذاری گفته بود: «جهان به سطحی از ذخایر نفتی نزدیک می‌شود که در سال‌های گذشته کم‌سابقه بوده است».
چین سال‌هاست با منطق «روز مبادا» ذخیره‌سازی نفت خود را بالا برده و مقدار زیادی از نفت مورد نیازش را از ایرانیان که سال‌ها زیر فشار تحریم‌های آمریکا قرار داده‌اند، خریداری کرده‌اند.
تحلیلگران «Rystad Energy» نیز در گزارشی نوشته بودند که نفت را از سوی چین برای تکمیل ذخایر استراتژیک، خود یکی از عوامل افزایش قیمت جهانی نفت در آن مقطع بوده است.
اما در این میان، آمریکا به این دلیل که برداشت‌های سنگینی از استراتژیک خود را در سال‌های گذشته انجام داده بود، در دوره افت قیمت‌ها این ذخایر را با سرعت قابل قبول نمی‌توانست.
در نهایت، بازار نفت نشان داد با آن که هر تهدیدی علیه تنگه هرمز ذهن‌ها را به سمت سناریو نفت 150 دلاری می‌برد اما نقش‌آفرینی چین در بحران نفتی بعدی بیانگر آن بود که با مصرف، مصرف، استفاده از ذخایر و نگاه‌ها، می‌توان اثر شوک بر قیمت‌ها محدود کرد. 
نتیجه آن است که در بازار امروز، قیمت نفت فقط در سمت تولید و تعیین نمی‌شود بلکه مصرف‌کننده‌های بزرگ جهان، سطح ذخایر و حتی انتظارات بازار ممکن است مسیر قیمت‌ها را تغییر دهند. بنابراین، غول های مصرف کننده در بحران های نفتی چگونه واکنش نشان می دهند.