به گزارش «کانال نفت»، بعد از آنکه اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، و هه لیفنگ، معاون نخستوزیر چین، روز یکشنبه مذاکرات خود را در نیویورک به پایان رساندند، همه در انتظار دیدار دونالد ترامپ و شی جینپینگ هستند که قرار است ۲۴ سپتامبر درباره تجارت، تعرفهها، هوش مصنوعی، مواد معدنی حیاتی، تایوان و جنگ ایران بررسی کنند.
مذاکرات بسنت و هه لیفنگ، یکشنبه ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶ در نیویورک انجام شد و در این مذاکرات یکی از موضوعات تازه، پیشنهاد آمریکا برای ایجاد سازوکاری جهت اطلاعرسانی درباره حوادث مهم مرتبط با هوش مصنوعی بود که قرار است در صورت بروز رخدادهایی با ابعاد جدی، امکان ارتباط مستقیم میان دو کشور را فراهم کند. ۲۱ سپتامبر بسنت اعلام کرد که واشنگتن و پکن بر سر ایجاد یک گفتوگوی رسمی درباره ایمنی هوش مصنوعی نیز توافق کردهاند و قرار است مقامهای دو کشور طی دو ماه آینده در شنژن دوباره درباره خطرات این فناوری و پروتکلهای ارتباط اضطراری گفتوگو کنند.
محدودیت صادرات تراشههای پیشرفته، اتهامهای مربوط به کپیبرداری از مدلهای هوش مصنوعی و نگرانی آمریکا درباره کاربردهای نظامی این فناوری همچنان از اختلافات اصلی دو کشور است که طبق گزارش رویترز، محدودیتهای صادرات تراشههای پیشرفته در مذاکرات روز یکشنبه مستقیماً مطرح نشده است.
شمارش معکوس برای پایان آتشبس
درحوزه اقتصادی، مهمترین مسئله برای بازارها سرنوشت آتشبس تعرفهای میان واشنگتن و پکن است که پس از دیدار ترامپ و شی در اکتبر ۲۰۲۵ حاصل شد و قرار است ۱۰ نوامبر منقضی شود. در مذاکرات اخیر نیز درباره ادامه این آتشبس گفتوگو شد، اما تاکنون تصمیمی برای تمدید آن اعلام نشده است.
دو کشور در حال بررسی سازوکاری برای کاهش متقابل تعرفهها بر بخشی از کالاها هستند. رویترز ارزش این بسته را حدود ۳۰ میلیارد دلار توصیف کرده و گفته است که کشاورزی، انرژی و برخی کالاهای راهبردی در میان موضوعات مهم این مذاکرات قرار دارند.
هواپیما نیز بخش دیگری از معادله بود؛ چین در ماه مه متعهد به خرید ۲۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ شد و اکنون، به گفته مقامهای آمریکایی، حدود ۱۴۰ فروند از این سفارشها در وضعیت مناسبی برای نهاییشدن قرار دارند و اسناد مربوط به ۱۰ فروند دیگر نیز در حال تکمیل است. با این حال، تا این لحظه نشانهای از اعلام سفارش جدید پیش از دیدار ترامپ و شی وجود ندارد. مدیرعامل بوئینگ نیز گفته است سفارش ۲۰۰ فروندی فعلی میتواند مرحله نخست یک توافق بزرگتر باشد.
در مقابل، آمریکا از چین میخواهد جریان صادرات مواد معدنی حیاتی و عناصر نادر خاکی به شرکتهای آمریکایی را که برای صنایع فناوری، خودرو، هوافضا و دفاع اهمیت دارند، تسهیل کند.
مذاکره درباره روابط مالی پکن و تهران
در میان این فهرست پرونده رابطه نفتی و مالی تهران وچین و تلاش آمریکا برای محدود کردن آن اهمیت زیادی دارد و قرار است یکی از موضوعات مورد انتظار در گفتوگوی ترامپ و شی باشد. اسکات بسنت پیش از مذاکرات نیویورک گفته بود که آمریکا و چین درباره ایران و روابط مالی پکن با تهران گفتوگو خواهند کرد.
چین همچنان بزرگترین خریدار نفت ایران است و بر اساس گزارش رویترز، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری کرده و میانگین خرید آن حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز بوده است. از طرفی، رویترز در گزارشی تحقیقی از سازوکاری در چین خبر داده که به ایران اجازه میدهد بخشی از درآمد نفتی خود را به اعتبار برای خرید کالاهای چینی تبدیل کند و از مسیرهای معمول بانکی بینالمللی فاصله بگیرد. بر اساس این گزارش، طی یک سال حدود ۲ تا ۲.۵ میلیارد دلار از این سازوکار عبور کرده است. هرچند چین در واکنش به پرسشهای رویترز اعلام کرده بود که از سازوکاری که در این گزارش توصیف شده، اطلاعی ندارد.
دوگانگی چینی
اما نکته مهم اینجاست که فشار آمریکا بر چین الزاماً به معنای آن نیست که چین آماده کنار گذاشتن نفت ایران است. چین از یک طرف روابط تجاری و اقتصادی گستردهای با آمریکا دارد و از طرف دیگر همچنان بزرگترین خریدار نفت ایران محسوب میشود و همین دوگانگی، پرونده نفت ایران را به یکی از نقاط حساس در رابطه واشنگتن و پکن تبدیل کرده است.
اما اگر ترامپ بخواهد در دیدار با شی برای پروندههای مختلف امتیاز بگیرد، آیا روابط نفتی و مالی چین با ایران هم میتواند بخشی از این چانهزنی باشد؟
آنچه تاکنون اعلام شده، نشان میدهد ایران و روابط مالی آن با چین در گفتوگوهای دو کشور مطرح است. بسنت پیش از مذاکرات نیویورک از ادامه گفتوگو درباره این موضوع خبر داده بود و گزارشهای رویترز نیز بیانگر آن است که آمریکا انتظار دارد چین در قبال ایران نقش بیشتری ایفا کند.
اما هنوز نشانهای از یک توافق مشخص میان آمریکا و چین بر سر نفت ایران وجود ندارد. ترامپ نیز پیشتر، پس از دیدار ماه مه با شی، گفته بود درباره احتمال لغو برخی تحریمها علیه شرکتهای چینی خریدار نفت ایران با رئیسجمهور چین گفتوگو کرده و قرار است در این زمینه تصمیمگیری شود.
به همین دلیل، اگر نفت ایران در دیدار ترامپ و شی مطرح شود، لزوماً به معنای یک «معامله نفتی» مستقل نخواهد بود. این موضوع میتواند در کنار تعرفهها، خرید کالاهای آمریکایی، تحریمها، انرژی و مواد معدنی حیاتی وارد چانهزنی گستردهتر دو کشور شود. اما فعلاً برای اینکه بتوان گفت ترامپ قصد دارد نفت ایران را مستقیماً در برابر امتیازهای تجاری از شی قرار دهد، شواهد کافی وجود ندارد.
بازار در انتظار نتیجه
بازارهای جهانی نیز پیش از دیدار ترامپ و شی به تحولات روابط آمریکا و چین و چشمانداز کاهش تنشها واکنش نشان دادند. بازار نفت تحت تاثیر امید به پیشرفت دیپلماتیک در پرونده ایران و نشانههای بازگشت بخشی از صادرات عربستان قرار گرفت. رویترز گزارش داد که قیمت نفت برنت در معاملات روز دوشنبه به ۱۰۰.۳۴ دلار در هر بشکه رسید که ۳.۴ درصد کاهش داشت و پایینترین سطح آن از ۹ سپتامبر بود. نفت وستتگزاس اینترمدیت نیز ۴.۵۱ درصد افت کرد و به ۹۵.۷۸ دلار رسید.
این افت قیمت در حالی بود که حملات حوثیها به اهدافی در عربستان ادامه داشت و حتی حمله به تاسیسات آرامکو در ینبع نیز گزارش شد. در بازارهای مالی نیز نشانههایی از خوشبینی سرمایهگذاران دیده شد. نزدک (بازار بورس سهام در ایالات متحده) در نزدیکی رکورد تاریخی قرار گرفت و سهام شرکتهای مرتبط باهوش مصنوعی رشد کرد. بیتکوین نیز بیش از شش درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح خود در بیش از هفت ماه رسید.
در بازار ارز چین هم یوان در آستانه دیدار ترامپ و شی به بالاترین سطح خود در بیش از سه سال و نیم رسید. رویترز در ارزیابی بازار تاکید کرده که بخشی از این حرکت به تغییر رویکرد بانک مرکزی چین در برابر ارزش یوان مربوط بوده و نباید لزوماً آن را نشانه آغاز یک روند پایدار صعودی دانست.
در نهایت، هنوز مشخص نیست نشست ۲۴ سپتامبر قرار است به یک توافق بزرگ ختم شود یا صرفاً مسیر ادامه مذاکرات را باز نگه دارد. آنچه فعلاً روشن است این است که ایران، نفت آن و روابط مالی ایران و چین در حاشیه این مذاکرات قرار نگرفته و بخشی از مجموعه مسائلی هستند که واشنگتن و پکن باید درباره آنها تصمیم بگیرند.
دیدگاهتان را بنویسید
دیدگاه ها