گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس؛ تا همین چند وقت پیش، نگرانی از شنود و ضبط پنهانی مکالمات بیشتر به جاسوس‌ها، مجرمان و موقعیت‌های امنیتی مربوط می‌شد؛ مسئله‌ای که برای بیشتر مردم عادی چندان ملموس نبود. اما با فراگیر شدن عینک‌ها و گجت‌های هوشمند، این نگرانی کم‌کم وارد زندگی روزمره شده است. حالا مسئله فقط وجود یک میکروفون برای ضبط صدا نیست؛ توانایی هوش مصنوعی در حذف نویز و تشخیص گفتارِ نامشخص، ماجرا را وارد مرحلۀ تازه‌ای کرده است. «ترجمان» در گزارشی به این موضوع پرداخته است. سال‌هاست که افراد برای جلوگیری از ضبطِ صدایشان به مسدودکننده‌های ساده متوسل می‌شوند. اخیراً هم مدل‌های تازه‌ای روانۀ بازار شده که با پخش مستمرِ نویز در فرکانس‌های غیرقابل‌شنیدن سیستم‌های ضبط را از کار می‌اندازند. اما حتی پیشرفته‌ترین مسدودکننده‌ها هم حریفِ ابزارهای پوشیدنی هوش مصنوعیِ امروزی نمی‌شوند. این گجت‌ها که در قالبِ سنجاق، گردنبند و عینک طراحی شده‌ان، با استفاده از الگوریتم‌های بازیابیِ گفتار، ارتعاشاتِ صدا را تفکیک و نویزهای مزاحم را حذف می‌کنند؛ فرقی هم نمی‌کند منبعِ صدا محیط عادی باشد یا یک مسدودکننده فراصوت.

از حذف نویز تا بازسازی کلمات

با این حال توانایی هوش مصنوعی به حذف نویز محدود نمی‌شود؛ گام بعدی، فهمیدن بخش‌هایی از گفتار است که در همان ابتدا ناقص یا نامشخص ثبت شده‌اند. حالا شرکت‌های بزرگی مثل مایکروسافت روی تحقیقاتی کار می‌کنند که می‌تواند حتی هجاهای جامانده را حدس بزند؛ دقیقا مثل خواننده‌ای که کلمات حذف‌شده در متن را از طریق سیاق کلام پُر می‌کند. این فناوری به آن‌ها اجازه می‌دهد گفتاری را که از ابتدا به‌وضوح ضبط نشده بازسازی کنند. هدف این پژوهش‌ها بهبودِ کیفیت زندگی کاربرانِ عادی است… اما هر پیشرفتی در نویزگیری می‌تواند به یک دستیار هوشمند هم کمک کند تا حتی از میان فایل‌های ضبط‌شدۀِ مخدوش و مسدودشده هم مکالمه را بازیابی کند.

به این ترتیب هرچه ابزارهای ضبط و هوش مصنوعی در شنیدن و تشخیص صدا بهتر می‌شوند، ابزارهای مقابله با ضبط هم پیشرفته‌تر می‌شوند و هرچه نویز و اختلال بیشتری برای مختل کردن ضبط ایجاد شود، الگوریتم‌های حذف نویز نیز برای کنار زدن این موانع بهتر می‌شوند. از این روند با عنوان «مسابقه تسلیحاتی ضبط صدا» یاد می‌شود؛ رقابتی میان فناوری‌هایی که می‌خواهند صدا را بهتر ثبت و بازسازی کنند و فناوری‌هایی که می‌کوشند مانع این کار شوند. یکی از محصولاتی که ادعا می‌کند مانع ضبط صدا می‌شود، به نام «اسپکتر وان» توسط استارتاپ فناوریِ دوویلنس در ماه مارس تولید شده است. این استارتاپ خبر داده که این محصول شبیه به توپ هاکی است. این دستگاه در واکنش به افزایش استفاده از ضبط‌کننده‌های مجهز به هوش مصنوعی طراحی شده و مدعی است می‌تواند جلوی ضبط صدای کاربر را بگیرد. بااین‌حال به نظر می‌رسد هرچقدر هم که اسپکتر وان کارآمد باشد، باز هم نمی‌تواند نقطه پایانی بر این «مسابقه تسلیحاتی ضبط صدا» باشد.