به گزارش «نفت ما»، روابط ترکیه و اسرائیل در سال‌های اخیر همواره متشنج بوده، اما نگرانی‌های تل‌آویو از نفوذ آنکارا چنان بالا گرفته است که برخی تحلیلگران از احتمال وقوع جنگ میان این دو سخن می‌گویند.
در گزارش اخیر نشریه اکونومیست آمده است که اسرائیل نسبت به گسترش حضور ترکیه در سوریه و توسعه همکاری‌های نظامی آنکارا با کشورهایی مانند مصر، پاکستان و عربستان سعودی ابراز نگرانی می‌کند. در مقابل، ترکیه نیز بر جنگ‌های اسرائیل در غزه، ایران و لبنان و همچنین همکاری این رژیم با گروه‌های مسلح کُرد تأکید دارد به طوری که یکی از محورهای اصلی اختلاف، حمایت اسرائیل از گروه‌های مسلح کُرد در سوریه، عراق و ایران است.
این گزارش تاکید می‌کند که اگرچه احتمال رویارویی مستقیم دو کشور همچنان اندک ارزیابی می‌شود، اما دیگر نمی‌توان این خطر را ناچیز دانست.
براساس این گزارش یکی از نگرانی های اسرائیل، تلاش دوباره ترکیه برای خرید جنگنده‌های رادارگریز اف-۳۵ از آمریکا است. ترکیه که تا پیش از سال 2019 یکی از شرکای برنامه بین‌المللی اف-۳۵ بود پس از آنکه سامانه پدافند هوایی اس-۴۰۰ روسیه را خریداری کرد توسط آمریکا از این پروژه کنار گذاشت. به دنبال این اتفاق ترکیه از پروژه اف 35 خارج و پول‌های پرداخت شده نیز بازگردانده نشد حالا ترامپ پس از شش سال چراغ سبز احتمالی برای فروش اف 35 به ترکیه داده و رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه نیز اعلام کرد که واشنگتن وعده تحویل پنج فروند جنگنده اف-۳۵ را به آنکارا داده است.
اما اسرائیل با این تصمیم مخالفت کرد و مدعی شد فروش اف-۳۵ به ترکیه می‌تواند توازن قدرت در خاورمیانه را بر هم بزند. نتانیاهو همچنین ترکیه را «متحد قابل اعتمادی» برای آمریکا ندانست.
هم‌زمان، در تازه‌ترین نشست ناتو، رجب طیب اردوغان خواستار رفع موانع همکاری‌های دفاعی میان اعضای این پیمان شد. آنکارا اعلام کرده است قصد دارد تا پیش از سال ۲۰۳۰ سهم هزینه‌های دفاعی خود را به ۳.۵ درصد تولید ناخالص داخلی برساند؛ اقدامی که می‌تواند به کاهش محدودیت‌ها در زمینه انتقال تجهیزات نظامی، توسعه همکاری‌های صنایع دفاعی و اجرای پروژه‌های مشترک میان اعضای ناتو کمک کند.
 

ترکیه نمی‌تواند از اف-۳۵ علیه اسرائیل استفاده کند

علی قائم‌مقامی، کارشناس مسائل ترکیه در گفت‌وگو با «نفت ما» درباره فروش جنگنده اف 35 آمریکا به ترکیه اظهار داشت: «حتی در صورت موافقت آمریکا با تحویل جنگنده‌های اف-۳۵ به ترکیه، کنترل نهایی و عملیاتی این تجهیزات کماکان در دست ایالات متحده خواهد بود و در صورتی که واشنگتن تمایلی نداشته باشد، ترکیه عملاً حق بهره‌برداری و استفاده از این تجهیزات را نخواهد داشت. از سوی دیگر، نباید نقش اسرائیل را در این زمینه نادیده گرفت؛ تل‌آویو سیستم ناوبری جنگنده‌های اف-۱۶ را طراحی کرده که تحت لیسانس آمریکا تولید می‌شود و پیش از این‌ها نیز به‌طور جدی با تحویل اف-۳۵ به ترکیه مخالفت کرده است. بنابراین، چه این جنگنده‌ها به ترکیه واگذار شوند و چه نشوند، ترکیه توانایی و امکان استفاده از آن‌ها را علیه اسرائیل نخواهد داشت».
این کارشناس مسائل خاورمیانه در ادامه افزود: « آمریکا در سال ۲۰۲۰ علیه ترکیه، به دلیل خرید سامانه پدافند موشکی اس-۴۰۰ از روسیه در سال ،۲۰۱۹ قانون تحریمی کاتسا را اعمال کرد و به دنبال این اتفاق ۴۱ خلبان و کادر فنی ترکیه که جهت گذراندن دوره‌های آموزشی اف-۳۵ در آمریکا به سر می‌بردند، از این کشور اخراج شدند. علاوه بر آن، پنج فروند جنگنده اف-۳۵ را که ترکیه پیش‌تر بابت خرید آن‌ها مبلغ یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار پرداخت کرده بود، بلوکه کرده و هرگز به این کشور بازنگردانده نشد».

لابی اسرائیل در کمین جنگنده نسل پنجم ترکیه

وی با اشاره به برنامه ترکیه برای توسعه جنگنده بومی نسل پنجم «کاآن» تصریح کرد: «ترکیه هم‌زمان با پیگیری پرونده اف-۳۵، پروژه ساخت جنگنده بومی خود را نیز دنبال می‌کندو بر اساس برنامه‌ریزی‌ها قرار است در سال ۲۰۲۸ عملیاتی شود. نکته قابل توجه این است که موتور این جنگنده، همان موتور اف-۱۱۰ آمریکایی است؛ اگرچه ایالات متحده نیز در صدد خریداری این جنگنده بومی است، اما لابی‌های اسرائیل در واشنگتن مانع بزرگی در مسیر پیشرفت این سناریو ایجاد کرده‌ است».
قائم‌مقامی با اشاره به تحولات سوریه گفت: «ترکیه با مسلح کردن گروه‌های تکفیری و ارتش آزاد سوریه، که بعدها بخش عمده‌ای از آن در قالب جیش الوطنی (ارتش ملی سوریه) سازمان‌دهی شد، در عملیات براندازی حکومت سوریه به کار گرفت. این اقدامات با همکاری مستقیم سازمان اطلاعات ترکیه (میت) و سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) برای آموزش و تجهیز بخشی از گروه‌های مخالف سوری اجرا شد که در نهایت، به سقوط حکومت بشار اسد منجر شد».

تقسیم شام در مثلث ترکیه، آمریکا و اسرائیل

این کارشناس مسائل منطقه با اشاره به وضعیت فعلی سوریه ادامه داد: «ترکیه مدعی است که حافظ تمامیت ارضی سوریه است، اما هم‌اکنون حدود ۲۰ درصد از خاک سوریه در بخش جنوبی تحت کنترل اسرائیل قرار دارد. همچنین ایالات متحده یک نسخه از ارتش آزاد سوریه را در نزدیکی مرز اردن و سوریه ایجاد کرده و آن مناطق را تحت اشغال خود دارد؛ از طرف دیگر، نیروهای آمریکایی در شمال سوریه مستقر هستند و به این ترتیب، سوریه از لحاظ عملی تحت اشغال و تجزیه قرار گرفته است. ترکیه نیز فقط در شمال سوریه منطقه‌ای به مساحت هشت هزار و ۲۰۰ کیلومتر مربع را تحت کنترل خود دارد. این یعنی سوریه عملاً تحت اشغال مشترک ارتش‌های ترکیه، آمریکا و اسرائیل قرار گرفته است».
قائم‌مقامی در ادامه افزود: «حتی در مسئله غزه و شورای صلحی که توسط دونالد ترامپ راه‌اندازی شده و رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه نیز عضو آن است، ۵۸ درصد غزه تحت اشغال اسرائیل قرار دارد. این بدان معناست که ترکیه هم در جریان پرونده سوریه بازی را به آمریکا و اسرائیل باخته و هم در جریان غزه مغلوب اسرائیل شده است و  بر خلاف ادعاهای رسانه‌ای، هیچ‌گونه کمک انسان‌دوستانه‌ای هم از سوی ترکیه وارد غزه نشد یعنی اسرائیل اجازه ورود این کمک‌ها را صادر نکرده است».

بازی دوگانه اردوغان

این تحلیلگر مسائل خاورمیانه درباره ائتلاف اسرائیل،یونان و قبرس جنوبی گفت: «این سه قرارداد همکاری‌های نظامی، اطلاعاتی، پدافند هوایی و نیروی دریایی امضا کرده‌اند که مردم و کارشناسان ترکیه آن را خطری جدی علیه منافع آنکارا در دریای مدیترانه شرقی و دریای اژه می‌دانند. از طرف دیگر، اسرائیل در قبرس جنوبی اقدام به خرید اراضی گسترده‌ای کرده و آن مناطق را بسته اعلام کرده است، به طوری که حتی شهروندان قبرسی نیز حق ورود به این مناطق را ندارند. همچنین اسرائیل  در قبرس شمالی (جمهوری ترک قبرس شمالی) نیز نفوذ کرده و حدود ۱۰ هزار هکتار اراضی را خریداری کرده‌ است».
وی درباره موضع ترکیه در قبال ایران توضیح داد: «موضع ترکیه در جنگ علیه ایران نیز به گونه‌ای بود که حتی یک بار هم علیه اقدامات ترامپ موضع‌گیری نکرد و تنها به محکوم کردن ظاهری اسرائیل بسنده کرد. این در حالی است که ترکیه در جنگ ایران ازطریق پایگاه راداری کورجیک خود به آمریکا کمک کرد که این پایگاه تا بوشهر شعاع اطلاعاتی دارد. افزون بر این، هواپیماهای آواکس ناتو که در پایگاه قونیه مستقر هستند، به صورت مداوم مرزهای ایران، عراق و سوریه را رصد می‌کنند و تا شعاع ۶۰۰ کیلومتری در داخل خاک ایران را تحت رصد هوایی خود دارند».

ترامپ از ناتو خارج می‌شود؟

قائم‌مقامی در پاسخ به این پرسش که چقدر احتمال دارد آمریکا از ناتو برای حمله اسرائیل به ترکیه خارج شود؟ اظهار داشت: «این احتمال وجود دارد؛ زیرا در دوران جنگ‌ نیز آمریکا این انتقاد را به کشورهای عضو ناتو داشت که کمکی به آمریکا نکرده‌اند و در جلسه اخیر ناتو هم مارک روته، دبیرکل ناتو صراحتاً اعلام کرد که آمریکا از حملات علیه ایران حمایت می‌کند. در حال حاضر رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه در تلاش است تا ناتو را حفظ کند که شاید منافع شخصی او در این بقا باشد، اما حضور ناتو و شرایط مرتبط با آن همواره این کشور را تحت تاثیر قرار داده است».
این کارشناس مسائل ترکیه با اشاره به موانع تاریخی ناتو در مسیر ترکیه یادآور شد: «به عنوان مثال، آمریکا و ناتو در گذشته اجازه توسعه صنایع سنگین را به ترکیه نمی‌دادند و بهانه می‌آوردند که در صورت اشغال ترکیه توسط شوروی، تمام این صنایع و زیرساخت‌ها به دست ارتش سرخ خواهد افتاد؛ به همین دلیل و با چنین بهانه‌هایی، آن‌ها همیشه در شرایط و بزنگاه‌های مهم، استقلال صنعتی و نظامی ترکیه را تحت تأثیر قرار داده و محدود کرد‌ه‌اند».

چرایی عدم خروج ترکیه از ناتو 

وی درباره تداوم عضویت ترکیه در ناتو گفت:« ترکیه معتقد است در صورت لغو تحریم‌ کاتسا، آمریکا و کشورهای اروپایی در توسعه صنایع دفاعی این کشور مشارکت خواهند کرد و مسیر همکاری‌های نظامی و انتقال فناوری هموارتر می‌شود. از نگاه دولت اردوغان، این روند می‌تواند به افزایش صادرات تسلیحات ترکیه نیز کمک کند».
وی ادامه داد: «در حال حاضر ترکیه حدود ۱۰ میلیارد دلار صادرات تسلیحاتی دارد که در مقایسه با ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیارد دلار صادرات تسلیحاتی آمریکا، اروپا و دیگر کشورها، چندان قابل توجه نیست. بنابراین، این ادعا که با لغو تحریم‌های کاتسا، ترکیه به یکی از بازیگران بزرگ بازار جهانی تسلیحات تبدیل خواهد شد، ادعای پوچی است که اردوغان آن را طرح می‌کند».