به گزارش پایگاه خبری کانال نفت: «امروز کسانی ما را ابرقدرت چهارم دنیا می‌دانند»؛ این جمله بخشی از سخنان رهبر معظم انقلاب در پیام اخیرشان بود که بلافاصله با یک تفکیک مهم ادامه پیدا کرد؛ تفکیک میان «محاسبات دنیایی» و «محاسبات الهی». رهبر انقلاب در توضیح این تفاوت فرمودند: «امروز کسانی ما را ابرقدرت چهارم دنیا می‌دانند. البته آنان بر اساس محاسبات دنیایی چنین می‌گویند؛ ولی محاسبات الهی، کشوری که خود را متعلّق به عترت طاهره صلوات‌الله‌ و سلامه‌علیهم‌اجمعین می‌داند و عمده مردمانش دلبسته آن والامقامانند و برای اقامه حق هراسی ندارند را قدرت اوّل جهان می‌داند.» این تعبیر، به دو دستگاه متفاوت برای فهم قدرت اشاره دارد. در یک دستگاه، قدرت با شاخص‌هایی همچون اقتصاد، فناوری، توان نظامی و موقعیت ژئوپلیتیکی سنجیده می‌شود و در دستگاه دیگر، هویت، ایمان، اراده مردم، پیوند با اهل‌بیت(ع) و آمادگی برای اقامه حق نیز وارد محاسبه می‌شود.

علی مهدیان: قدرت مادی، تنها بخشی از واقعیت قدرت ایران استحجت‌الاسلام علی مهدیان، پژوهشگر معارف انقلاب اسلامی، در گفت وگو با فارس در توضیح این بخش از سخنان رهبر انقلاب ابتدا به همان وجه مادی قدرت ایران اشاره می‌کند؛ مؤلفه‌هایی که به گفته او باعث شده ایران در سال‌های اخیر در تحلیل‌های جهانی در شمار قدرت‌های بزرگ قرار گیرد. وی از توان موشکی و پهپادی، موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، ظرفیت اثرگذاری در تنگه هرمز، توانمندی‌های علمی و فناورانه، قدرت امنیتی و همچنین شبکه مقاومت منطقه‌ای به عنوان بخشی از این قدرت نام می‌برد و معتقد است جنگ اخیر باعث شد بخشی از این قدرت که پیش از این برای دیگران «پنهان» بود، آشکار شود.

مهدیان در عین حال تأکید می‌کند که اینها تمام واقعیت قدرت ایران نیستند. از نگاه او، این بخش همان چیزی است که می‌توان آن را «چشم ظاهری» قدرت دانست؛ یعنی مؤلفه‌هایی که با منطق مادی قابل مشاهده و اندازه‌گیری‌اند. وی میگوید پشت این قدرت مادی، «قدرت ایمانی» قرار دارد؛ قدرتی که ریشه آن را باید در هویت دینی جامعه ایران جست‌وجو کرد. او با اشاره به آیاتی همچون «إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْغَالِبُونَ» و «إِن تَنصُرُوا اللَّهَ يَنصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ» توضیح می‌دهد که در منطق قرآن، ایمان و ایستادگی مؤمنان بخشی از معادله پیروزی است. مهدیان همچنین تفاوت ایران با قدرت‌هایی مانند روسیه و چین را صرفاً در میزان تجهیزات و ظرفیت‌های مادی نمی‌داند و معتقد است جمهوری اسلامی یک «نرم‌افزار» و الگوی سیاسی و تمدنی متفاوت را نیز دنبال می‌کند؛ الگویی که در آن ایمان، مردم و اراده عمومی در کنار ساختارهای سیاسی، اجتماعی، امنیتی و اقتصادی قرار گرفته‌اند. از این منظر، به اعتقاد وی، «قدرت اول» بودن ایران در محاسبات الهی به این معناست که باید لایه‌ای عمیق‌تر از قدرت را دید؛ لایه‌ای که در ایمان مردم و توان آنها برای ایستادگی در برابر فشار و تهدید شکل گرفته است.  احسان عبادی: سه مؤلفه در محاسبات الهی قدرتحجت‌الاسلام والمسلمین احسان عبادی، استاد حوزه و دانش‌آموخته دکتری قرآن و حدیث نیز در گفت وگو با فارس برای توضیح سخنان رهبر انقلاب، بر سه مؤلفه‌ای تمرکز می‌کند که در همان عبارت به آنها اشاره شده است: تعلق به عترت طاهره، دلبستگی مردم به اهل‌بیت(ع) و نترسیدن از اقامه حق.

عبادی معتقد است این سه مؤلفه در کنار یکدیگر، تصویری متفاوت از مفهوم قدرت ارائه می‌کنند. در این نگاه، پیوند با اهل‌بیت(ع) صرفاً یک تعلق عاطفی یا تاریخی نیست، بلکه در امتداد توحید و اتصال به منبع حقیقی قدرت معنا می‌شود. وی با استناد به آیه «إِن تَنصُرُوا اللَّهَ يَنصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ» توضیح می‌دهد که در منطق قرآن، جامعه مؤمن تنها بر توان مادی خود تکیه نمی‌کند و نصرت الهی نیز بخشی از محاسبه اوست. عبادی همچنین آیه ۵۴ سوره مائده، «وَلَا يَخَافُونَ لَوْمَةَ لَائِمٍ»، را ناظر به بخش دیگری از سخنان رهبر انقلاب می‌داند؛ یعنی جامعه‌ای که برای اقامه حق از سرزنش و هزینه دادن نمی‌هراسد. وی در ادامه با اشاره به زیارت جامعه کبیره و تعابیری همچون «مَن والاکم فقد والى الله» و جایگاه اهل‌بیت(ع) به عنوان مسیر هدایت، توضیح می‌دهد که در این منظومه فکری، پیوند با ولایت اهل‌بیت(ع) جامعه را به یک پشتوانه الهی متصل می‌کند. از نگاه عبادی، تفاوت اساسی میان دو محاسبه نیز همین‌جاست؛ در محاسبات مادی، قدرت تا جایی دیده می‌شود که ابزارهای قابل اندازه‌گیری وجود داشته باشد، اما در محاسبات الهی، ایمان، نصرت خداوند و آمادگی برای اقامه حق نیز جزئی از واقعیت قدرت محسوب می‌شود.

مهران کریمی: مسئله، تغییر دستگاه محاسباتی استمهران کریمی، نویسنده کتاب «در آغوش نیل؛ سنت‌های الهی در اندیشه‌ی حضرت آیت‌الله‌العظمی شهید سید علی خامنه‌ای»، نیز بر وجه دیگری از این سخنان تمرکز دارد و آن را ناظر به «دستگاه محاسباتی» جامعه می‌داند. کریمی می‌نویسد: «اینکه رهبر انقلاب از قدرت اول جهان بودن ایران براساس‌ محاسبات الهی صحبت می‌کنند یعنی در برخورد با تحولات باید دستگاه محاسباتی ما الهی باشد و نه دنیایی.آموزه‌های رهبر شهید درباره اعتماد به وعده‌های الهی و حرکت براساس سنتهای الهی این دستگاه تحلیلی را به ما می‌دهد.» بر این اساس، از نگاه کریمی، تعبیر «قدرت اول جهان» را باید در امتداد مجموعه‌ای از آموزه‌ها درباره اعتماد به وعده‌های الهی و شناخت سنت‌های الهی فهم کرد. یعنی مسئله تنها این نیست که ایران چه میزان قدرت نظامی یا اقتصادی در اختیار دارد؛ بلکه پرسش مهم‌تر آن است که تحولات و آینده را با چه دستگاهی تحلیل می‌کنیم.

محسن مهدیان: قدرت از تجهیزات شروع نمی‌شود؛ از هویت شروع می‌شود محسن مهدیان نیز در توضیح این عبارت، نقطه آغاز بحث را «هویت» می‌داند و معتقد است برای فهم تعبیر «قدرت اول جهان» باید از منطق صرفاً مادی عبور کرد. وی می‌گوید: «از منطق مادی عبور کنید. اگر بخواهیم با منطق مادی فهرست کنیم، به گفته امثال رابرت پیپ استاد برجسته شیکاگو، ایران قدرت چهارم دنیا شده است. اما محاسبات الهی می‌گوید قدرت اول. چرا؟ رهبر معظم انقلاب توضیح می‌دهند؛ به دو دلیل: هویت این مردم و اراده‌شان. هویت‌شان چیست؟ می‌فرمایند اتصال به اهل‌بیت و دلدادگی به آنها و البته در ادامه توضیح می‌دهند که اراده‌شان نیز برآمده از همان هویت است؛ اینکه برای احقاق حق اهل هزینه‌دادن‌اند. لذاست که بر خیزش تاریخی و میلیونی «جانفدا» تمرکز می‌کنند. وی تصریح کرده: «پس در منطق امام جامعه، قدرت از تجهیزات شروع نمی‌شود؛ از هویت شروع می‌شود. هویتی که اراده می‌سازد و اراده‌ای که در لحظه هزینه، فریاد می زند "باید برخاست". جانفداست.» در نگاه محسن مهدیان، بنابراین میان «قدرت مادی» و «قدرت الهی» یک تفاوت مبنایی وجود دارد؛ قدرت مادی می‌تواند بخشی از توان یک کشور را نشان دهد، اما آنچه به این توان جهت می‌دهد، هویت و اراده‌ای است که در لحظه‌های حساس خود را نشان می‌دهد.  به صورت کلان، در این چارچوب، قدرت اول جهان در سخنان رهبر انقلاب، از منظر کارشناسان یک عنوان برای رتبه‌بندی متعارف کشورها نیست؛ بلکه تعبیری است که بر مبنای آن، تعریف قدرت از سطح تجهیزات و شاخص‌های ظاهری فراتر می‌رود و هویت، ایمان، اراده و نسبت یک ملت با حق نیز وارد محاسبه می‌شود.